Olmayan səsləri eşitmək və ya əslində mövcud olmayan görüntüləri görmək hallüsinasiyalar adlanır. Bu təcrübələr insan üçün olduqca real görünə bilər. Lakin hallüsinasiyaların olması avtomatik olaraq şizofreniya diaqnozu demək deyil.
Əslində, hallüsinasiyalar müxtəlif səbəblərlə ortaya çıxa bilər. Bəzi psixi və nevroloji vəziyyətlər, yuxu pozuntuları, müəyyən dərmanlar, maddə istifadəsi və digər tibbi amillər belə təcrübələrə səbəb ola bilər.
Hallüsinasiyalar necə özünü göstərə bilər?
🔹 Olmayan səsləri eşitmək
İnsan ətrafında heç kimin eşitmədiyi səsləri, danışıq və ya müəyyən səslənmələri eşidə bilər.
🔹 Mövcud olmayan insan və ya obyektləri görmək
Əslində orada olmayan insan, kölgə, obyekt və ya müxtəlif görüntülər görülə bilər.
🔹 Başqalarının eşitmədiyi səslərlə danışmaq
İnsan eşitdiyi səslərə cavab verə, onlarla danışırmış kimi görünə bilər.
🔹 Gerçəkliklə bağlı qavrayış dəyişə bilər
İnsan yaşadığı təcrübənin real olub-olmadığını ayırd etməkdə çətinlik çəkə bilər.
🔹 Şübhəçilik və güvənsizlik yarana bilər
Bəzi hallarda insan ətrafındakı insanların ona zərər vermək istədiyini və ya onu izlədiyini düşünə bilər.
🔹 Düşüncə və davranışlarda dəyişikliklər müşahidə oluna bilər
Nitqdə, davranışlarda, sosial münasibətlərdə və gündəlik fəaliyyətlərdə nəzərəçarpan dəyişikliklər yarana bilər.
Bəs hallüsinasiyalar nə zaman şizofreniya ilə əlaqəli ola bilər?
Şizofreniyada hallüsinasiyalar xüsusilə eşitmə formasında müşahidə oluna bilər. Lakin diaqnoz yalnız bir əlamətə əsasən qoyulmur. Həkim insanın düşüncə tərzini, davranışlarını, emosional vəziyyətini, reallığı qiymətləndirmə qabiliyyətini və digər simptomları birlikdə nəzərə alır.
Buna görə də “olmayan səsləri eşidirəmsə, deməli, şizofreniyam var” düşüncəsi doğru deyil.
Nə zaman mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır?
Əgər insan olmayan səslər eşidir, görüntülər görür, bu təcrübələrdən qorxur, reallığı ayırd etməkdə çətinlik çəkir və ya davranışlarında nəzərəçarpan dəyişikliklər yaranırsa, vəziyyəti psixiatrla qiymətləndirmək vacibdir.
Səbəbi düzgün müəyyənləşdirmək müalicə və uyğun yanaşmanın seçilməsi üçün əsas addımlardan biridir.
