
Misofoniya termini ilk dəfə 2000-ci illərdə işlədilməyə başlasa da, bu fenomenin insan psixikasına təsiri hələ də elmi müzakirələrin mövzusudur. Bu vəziyyətdən əziyyət çəkən fərdlər gündəlik həyatda rast gəlinən bəzi səslərə qarşı qeyri-adi və intensiv emosional reaksiya verirlər. Məsələn, çeynəmə, qələm tıklatma, nəfəs alma, boğaz təmizləmə kimi təkrarlanan və çox vaxt sakit səslər misofoniyalı insanlarda qəfil qəzəb, ikrah, güclü narahatlıq və ya panik atak simptomları yarada bilər. Diqqətçəkici məqam ondan ibarətdir ki, bu səslər ətrafdakı insanlar üçün tamamilə neytral və ya hiss olunmaz ola bilər, lakin misofoniyalı fərdlər üçün onlar ciddi psixoloji narahatlıq mənbəyinə çevrilir.Son illərdə aparılan neyroelmi tədqiqatlar bu vəziyyətin bioloji əsaslarını daha dərindən araşdırmağa yönəlmişdir. Məsələn, funksional MRT (fMRI) texnologiyası ilə aparılan tədqiqatlar göstərir ki, misofoniyalı şəxslərdə beyindəki anterior insula adlı bölgədə hiperaktivlik müşahidə olunur. Bu nahiyə həm eşitmə, həm də emosional emal proseslərində iştirak edir. Eyni zamanda, auditor korteks ilə limbik sistem arasında qeyri-normal sinxronlaşmanın mövcudluğu bu güclü emosional reaksiyaların nevrobioloji əsasını təşkil edə bilər. Bu səbəbdən misofoniya sadəcə eşitmə pozuntusu deyil, sensor və emosional inteqrasiyanın pozulması kimi də qiymətləndirilə bilər.Klinik praktikada misofoniya tez-tez yanlış diaqnozla qiymətləndirilir və çox vaxt obsesif-kompulsiv pozuntu, generalizə olunmuş anksiyete və ya davranış pozuntusu kimi qəbul edilir. Nəticədə, xəstələr sosial mühitdən uzaqlaşmağa, təcrid olunmağa və hətta peşəkar fəaliyyətlərindən imtina etməyə məcbur qalırlar. Bu isə misofoniyanın psixososial təsirlərinin nə qədər dərin olduğunu göstərir.Hazırda misofoniya üçün standartlaşdırılmış və sübutlu effektivliyə malik bir müalicə protokolu yoxdur. Bununla belə, kognitiv-davranış terapiyası, duyğu tənzimlənməsi texnikaları, nəfəs məşqləri və relaksasiya metodları bəzi hallarda simptomların azaldılmasında faydalı olmuşdur. Fərdi səslərə qarşı desensitizasiya və səsə uyğunlaşdırılmış terapiya yanaşmaları da istifadə olunur. Bəzi hallarda isə simptomatik rahatlama üçün anksiyete əleyhinə dərman preparatları tətbiq edilir, lakin bu farmakoloji müdaxilələr əsas müalicə strategiyası hesab edilmir.Misofoniya cəmiyyətdə çox zaman nəzərdən qaçan, lakin fərdi həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərən psixonevroloji bir vəziyyətdir. Bu fenomenin geniş şəkildə öyrənilməsi və elmi cəhətdən təsdiqlənmiş diaqnostik və terapevtik yanaşmaların inkişaf etdirilməsi gələcək tədqiqatlar üçün əhəmiyyətli istiqamət olaraq qalır.


