Bir insanın psixoloji olaraq yaxşı olmadığını hansı davranışlardan anlaya bilərik?
İnsanın psixoloji vəziyyəti hər zaman sözləri ilə ifadə olunmur. Bəzən daxili narahatlıq, emosional gərginlik və ya psixoloji çətinliklər insanın davranışlarında, ünsiyyətində və gündəlik vərdişlərində özünü göstərir. Əvvəllər ünsiyyətcil olan birinin getdikcə susqunlaşması, tez-tez əsəbiləşməsi və ya insanlardan uzaqlaşması onun emosional vəziyyətində dəyişikliklərin göstəricisi ola bilər.
Lakin bu davranışların hər biri mütləq psixoloji problemlərin mövcudluğu demək deyil. Əsas diqqət edilməli məqam dəyişikliklərin nə qədər davam etməsi, nə dərəcədə güclü olması və insanın gündəlik həyatına necə təsir göstərməsidir.
İnsanın psixoloji vəziyyətində hansı əlamətlərə diqqət etmək lazımdır?
🔹 İnsanlardan uzaqlaşmaq
Əvvəllər dostları ilə vaxt keçirməyi sevən, ünsiyyətcil olan bir insanın getdikcə sosial münasibətlərdən uzaqlaşması diqqətə alınmalıdır. O, görüşlərdən imtina edə, tək qalmağa üstünlük verə və hətta yaxın insanlarla belə ünsiyyət qurmaqda çətinlik çəkə bilər.
🔹 Tez-tez əsəbiləşmək və emosional reaksiyalar
Kiçik hadisələrə həddindən artıq reaksiya vermək, səbəbsiz görünən qəzəb, səbirsizlik və emosiyaları idarə etməkdə çətinlik bəzən daxili gərginliklə əlaqəli ola bilər. İnsan yaşadığı stressi ifadə edə bilmədikdə bu, davranışlarında özünü göstərə bilər.
🔹 Daimi yorğunluq və həvəssizlik
Kifayət qədər yatmasına baxmayaraq özünü yorğun hiss etmək, gündəlik işlərə başlamaqda çətinlik çəkmək və əvvəllər zövq aldığı fəaliyyətlərə marağını itirmək psixoloji çətinliklərin mümkün əlamətlərindəndir.
🔹 Yuxu və iştah dəyişiklikləri
Yuxuya getməkdə çətinlik, həddindən artıq yatmaq, iştahın azalması və ya artması insanın emosional vəziyyəti ilə əlaqəli ola bilər. Bu dəyişikliklər uzun müddət davam etdikdə onların səbəbini araşdırmaq vacibdir.
🔹 Həddindən artıq düşünmək və narahatlıq
Gələcəklə bağlı davamlı qorxu, hadisələrin mənfi nəticələnəcəyini düşünmək, qərar verməkdə çətinlik çəkmək və baş verənləri dəfələrlə zehnində təkrarlamaq insanın psixoloji gərginlik yaşadığını göstərə bilər.
🔹 Özünü dəyərsiz hiss etmək
İnsanın özünü daim başqaları ilə müqayisə etməsi, uğurlarını kiçiltməsi, tez-tez özünü günahlandırması və heç nəyə nail ola bilməyəcəyini düşünməsi özünəinamla bağlı çətinliklərin göstəricisi ola bilər.
🔹 Diqqət və yaddaş problemləri
Fikri cəmləməkdə çətinlik çəkmək, tez-tez unutqanlıq yaşamaq və sadə qərarları belə verməkdə çətinlik çəkmək stress və emosional yüklənmə ilə əlaqəli ola bilər.
Yaxınlarımızın davranışlarında hansı dəyişikliklərə diqqət etməliyik?
🔹 Əvvəlki davranışlarından nəzərəçarpacaq dərəcədə fərqlənməsi
🔹 Ünsiyyətdən qaçması və özünü təcrid etməsi
🔹 Əhvalının tez-tez dəyişməsi və ya uzun müddət kədərli olması
🔹 Gündəlik məsuliyyətlərini yerinə yetirməkdə çətinlik çəkməsi
🔹 Özünü davamlı günahlandırması və ümidsiz ifadələr işlətməsi
🔹 Yuxu, iştah və şəxsi qayğı vərdişlərində dəyişikliklərin yaranması
Psixoloji çətinlik yaşayan insana necə dəstək olmaq olar?
🔹 Onu dinləyin. Hisslərini kiçiltmədən və mühakimə etmədən danışmasına imkan yaradın.
🔹 Tələsik nəticə çıxarmayın. Davranışlarını dərhal xarakteri ilə əlaqələndirməyin. Bəzən insanın ifadə edə bilmədiyi çətinlikləri ola bilər.
🔹 Dəstəyinizi hiss etdirin. Onu danışmağa məcbur etmədən yanında olduğunuzu göstərin.
🔹 Peşəkar yardıma təşviq edin. Psixoloji çətinliklər davam edirsə və gündəlik həyata mane olursa, psixoloq və ya psixiatrla görüşmək faydalı ola bilər.
🔹 Təhlükə əlamətlərini ciddi qəbul edin. İnsan özünə zərər verməkdən və ya yaşamaq istəməməkdən danışırsa, bunu diqqətdən kənarda qoymayın və dərhal peşəkar dəstək alın.


