Hallüsinasiya nədir?
Bəzən insan ətrafda olmayan bir səsi eşitdiyini, mövcud olmayan bir insanı gördüyünü və ya heç kimin hiss etmədiyi qoxunu hiss etdiyini deyə bilər. Bu vəziyyət hallüsinasiya adlanır və müxtəlif psixi, nevroloji və tibbi səbəblərlə əlaqəli ola bilər.
Hallüsinasiya sadəcə “xəyal görmək” və ya “güclü təsəvvür” deyil. İnsan həmin gördüyü, eşitdiyi və ya hiss etdiyi təcrübəni tamamilə real hesab edir.
Hallüsinasiya necə olur?
Hallüsinasiya zamanı insan xarici stimul olmadan müxtəlif hisslər yaşayır. Yəni əslində mövcud olmayan bir şey beyində real kimi qəbul edilir.
Hallüsinasiyalar müxtəlif formalarda müşahidə oluna bilər:
- Eşitmə hallüsinasiyası – heç kimin eşitmədiyi səsləri, danışığı və ya musiqini eşitmək.
- Görmə hallüsinasiyası – mövcud olmayan insanları, heyvanları və ya əşyaları görmək.
- Qoxu hallüsinasiyası – ətrafdakılar hiss etmədiyi qoxuları hiss etmək.
- Dad hallüsinasiyası – ağızda səbəbsiz fərqli dad hiss etmək.
- Toxunma hallüsinasiyası – dəridə nəyinsə gəzdiyini və ya toxunduğunu hiss etmək.
Hallüsinasiya nədən yaranır?
Hallüsinasiya müxtəlif səbəblərlə əlaqəli ola bilər. Bunlara daxildir:
- Şizofreniya və digər psixotik pozuntular
- Bipolyar pozuntunun ağır epizodları
- Ağır depressiya zamanı psixotik əlamətlər
- Alzheimer xəstəliyi və digər demensiyalar
- Parkinson xəstəliyi
- Yüksək hərarət və bəzi infeksiyalar
- Alkoqol və narkotik maddələrin istifadəsi və ya onların kəsilməsi
- Bəzi dərmanların yan təsirləri
- Epilepsiya və digər nevroloji xəstəliklər
Hallüsinasiya təhlükəlidirmi?
Hallüsinasiya hər zaman eyni səbəbdən yaranmır. Bəzi hallarda müvəqqəti olsa da, bəzi hallarda ciddi psixi və ya nevroloji xəstəliyin əlaməti ola bilər.
Xüsusilə hallüsinasiyalar təkrarlanırsa, insanın gündəlik həyatına təsir edirsə və ya davranışında dəyişiklik yaradırsa, mütləq həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
Hallüsinasiya necə müalicə olunur?
Müalicə hallüsinasiyanın səbəbindən asılıdır. İlk növbədə ətraflı psixiatrik və lazım gəldikdə nevroloji qiymətləndirmə aparılır.
Müalicəyə aşağıdakılar daxil ola bilər:
🔹 Psixiatr müayinəsi və diaqnostika
🔹 Səbəbə uyğun dərman müalicəsi
🔹 Psixoterapiya və psixososial dəstək
🔹 Zəruri hallarda nevroloji müayinələr və əlavə analizlər
Psixiatra müraciət etmək nə üçün vacibdir?
Əgər siz və ya yaxınlarınız mövcud olmayan səslər eşidirsə, görüntülər görürsə və ya əslində olmayan hissləri real kimi yaşayırsa, bunu laqeyd yanaşmaq olmaz.
Psixiatr:
🔹 Hallüsinasiyanın səbəbini qiymətləndirə bilər.
🔹 Bunun psixi, nevroloji və ya tibbi problemlə əlaqəli olub-olmadığını müəyyən edə bilər.
🔹 Fərdi müalicə planı hazırlayaraq əlamətlərin idarə olunmasına kömək edə bilər.
Unutmayın: Hallüsinasiya bir xəstəlik deyil, müxtəlif tibbi və psixi vəziyyətlərin əlaməti ola bilər. Erkən diaqnoz və vaxtında müalicə həm simptomların azalmasına, həm də həyat keyfiyyətinin qorunmasına kömək edir.
