Stress hər kəsin həyatında zaman-zaman yaşadığı təbii bir reaksiyadır. Lakin uzun müddət davam edən və idarə olunmayan stress təkcə əhval-ruhiyyəyə deyil, həm də bütün orqanizmə mənfi təsir göstərərək müxtəlif xəstəliklərin yaranma riskini artıra bilər.
Qısa müddətli stress bəzən orqanizmi təhlükəyə qarşı hazırlasa da, xroniki stress immun, ürək-damar, həzm və sinir sisteminin fəaliyyətini poza bilər.
Stressin əlamətləri hansılardır?
Aşağıdakı əlamətlər uzun müddət davam edirsə, bu xroniki stressin göstəricisi ola bilər:
- Davamlı narahatlıq və gərginlik hissi
- Əsəbilik və səbirsizlik
- Yuxuya getməkdə çətinlik və ya keyfiyyətsiz yuxu
- Daimi yorğunluq və enerji çatışmazlığı
- Diqqət və yaddaş problemləri
- Baş ağrıları və əzələ gərginliyi
- Ürəkdöyünmə və nəfəs darlığı hissi
- İştahın artması və ya azalması
- Maraq və motivasiyanın azalması
Stress hansı xəstəliklərə səbəb ola bilər?
Uzunmüddətli stress bir çox xəstəliyin yaranmasına və ya mövcud problemlərin ağırlaşmasına səbəb ola bilər.
Bunlara daxildir:
🔹 Hipertoniya (yüksək qan təzyiqi)
🔹 Ürək-damar xəstəlikləri
🔹 Depressiya və təşviş pozuntuları
🔹 Yuxusuzluq və digər yuxu pozuntuları
🔹 Mədə və bağırsaq problemləri (qastrit, qıcıqlanmış bağırsaq sindromu və s.)
🔹 İmmunitetin zəifləməsi və tez-tez xəstələnmə
🔹 Miqren və gərginlik tipli baş ağrıları
🔹 Şəkərli diabetin gedişatının ağırlaşması
Stress niyə təhlükəlidir?
Stress hormonlarının uzun müddət yüksək səviyyədə qalması orqanizmin normal fəaliyyətini pozur.
Bu isə:
🔹 Ürəyin daha çox yüklənməsinə
🔹 Qan təzyiqinin yüksəlməsinə
🔹 Yaddaş və diqqətin zəifləməsinə
🔹 Emosional tükənməyə
🔹 Sosial və peşəkar həyat keyfiyyətinin azalmasına səbəb ola bilər.
Stressi necə idarə etmək olar?
Stressin müalicəsi onun səbəbindən və şiddətindən asılı olaraq planlaşdırılır.
Bura daxildir:
🔹 Psixiatr müayinəsi və ətraflı qiymətləndirmə
🔹 Psixoterapiya, xüsusilə koqnitiv davranış terapiyası (CBT)
🔹 Zəruri hallarda dərman müalicəsi
🔹 Mütəmadi fiziki aktivlik
🔹 Sağlam yuxu rejimi və balanslı qidalanma
🔹 Nəfəs və relaksasiya məşqləri
Psixiatra müraciət etmək nə üçün vacibdir?
Əgər stress uzun müddətdir davam edir, gündəlik həyatınıza, işinizə, münasibətlərinizə və ya sağlamlığınıza mənfi təsir göstərirsə, peşəkar dəstək almaq vacibdir.
Psixiatr:
🔹 Stressin səbəblərini və təsirlərini qiymətləndirə bilər.
🔹 Dəqiq diaqnoz qoyaraq fərdi müalicə planı hazırlaya bilər.
🔹 Stresslə bağlı yaranan psixi və fiziki problemlərin qarşısını almağa kömək edə bilər.
Unutmayın: Stress həyatın bir hissəsi olsa da, uzun müddət davam etdikdə sağlamlığınız üçün ciddi risk yarada bilər. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə həm psixi, həm də fiziki sağlamlığınızı qorumağa, həyat keyfiyyətinizi yüksəltməyə kömək edir.
